Obrzęk limfatyczny

Zdj.1 Pierwotny obrzęk limfatyczny

lewej kończyny górnej

Zdj.2 Pierwotny obrzęk limfatyczny

prawej kończyny dolnej

Zdj.3 wtórny obrzęk limfatyczny prawej

kończyny górnej po operacji piersi

Zdj.4 Słoniowacizna

Obrzęk limfatyczny to obrzęk niektórych części ciała powstały w wyniku niefizjologicznego nagromadzenia się limfy – chłonki i jest najczęściej niesymetryczny. Podstawowy podział to obrzęk pierwotny i wtórny.

Pierwotny obrzęk limfatyczny powstaje na podstawie wady wrodzonej układu limfatycznego i pojawia się najczęściej na kończynach dolnych. Może się pojawiać zaraz po urodzeniu lub aż po 35 roku życia jako późna forma. Często jest to dziedziczne schorzenie.

Wtórny obrzęk limfatyczny powstaje w wyniku ingerencji w układ limfatyczny takiej jak na przykład zabieg operacyjny, kontuzja, napromieniowanie itp.

Poziom obrzęku dzieli się na:

• I. stadium - zwrotny, obrzęk zanika w ciągu nocy
• II. stadium - niezwrotny, obrzęk nie zanika i jest obecny już rano, w ciągu dnia następuje pogorszenie
• III. stadium - słoniowacizna – rozległe zmiany tkanki skórnej i podskórnej, często z naroślami brodawkowymi

Do częstych powikłań obrzęku limfatycznego należy róża. Jest to zapalenie skóry i tkanki podskórnej z ogólnymi objawami w postaci gorączki, wymiotów, mdłości, pojawiają się czerwone plamy na skórze i obrzęki. Pojawia się powiększenie i ból właściwych węzłów chłonnych.

Leczenie:

• limfodrenaż ręczny – szczególny typ masaży, podczas którego masażysta stara się odblokować i stopniowo udrożnić drogi chłonne tak, aby chłonka mogła odpłynąć. Zabieg ten jest czasochłonny i musí go wykonywać specjalnie wyszkolony personel.
• leczenie uciskowe – stosowanie specjalnych bandaży uciskowych czasami z podkładką ze specjalnych materiałów piankowych. Bandaże powinny być mało elastyczne, tzw. krótko rozciągliwe. Pozostawia się je w ramach możliwości także na noc do kolejnego zabiegu limfodrenażu ręcznego. Zabiegi przeprowadza się 1x dziennie, podczas leczenia szpitalnego 2x dziennie przez okres 3 tygodni. Po redukcji obrzęku przepisuje się choremu mankiety uciskowe lub pończochy II. lub III. klasy uciskowej. Pończochy pacjent musí przymierzyć pod nadzorem doświadczonego personelu w aptece lub sklepie medycznym. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie produktu na miarę.
  Aparat do terapii uciskowej – w ramach leczenia uzupełniającego stosuje się aparaty do sekwencyjnego masażu uciskowego. Mankiety na kończynę górną lub dolną,  wentualnie także mankiet biodrowy składają się z pojedynczych segmentów, są stopniowo nadmuchiwane i poprawiają w ten sposób krążenie w kończynie.
• ćwiczenie i pozycjonowanie. Ćwiczy się specjalne ćwiczenia zawsze z bandażem uciskowym, w pończochach lub mankietach na rękach.
  Pozycjonowanie wykonuje się za pomocą podkładek pod nogi łóżka oraz poduszki z pianki poliuretanowej pod kończyny górne na noc.
• ogólne kroki zapobiegawcze, co oznacza na przykład utrzymywanie odpowiedniej wagi, aktywny ruch, unikanie długiego stania lub siedzenia, utrzymywanie w czystości przede wszystkim przestrzeni między palcami kończyn dolnych. Wszystkie drobne poranienia należy szybko opatrzyć.
  Przestrzegając wszystkich tych zasad w większości przypadków uda się utrzymać obrzęk limfatyczny w stanie zredukowanym.
  Wszystko zależy głównie od dobrej, aktywnej współpracy z pacjentem i ewentualnie z członkami jego rodziny.