Terapia uciskowa w przypadku przewlekłej choroby żylnej
Prof.MUDr.Alena Pospíšilová CSc
Przewlekła choroba żylna kończyn dolnych należy do grupy istotnych problemów zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych w krajach rozwiniętych na całym świecie i zajmuje jedno z czołowych miejsc wśród chorób obecnej populacji. W wieku produkcyjnym często wiąże się z długą absencją w pracy, ewentualnie może być przyczyną inwalidztwa.
Pomimo istotnych postępów w leczeniu przewlekłej choroby żylnej metodami chirurgicznymi i metodą sklerotyzacji, największe znaczenie ma nadal leczenie metodą ucisku zewnętrznego. Zwłaszcza w przypadku schorzeń układu żylnego głębokiego terapia uciskowa jest zazwyczaj jedyną możliwością leczenia i jest słusznie określana jako „Conditio sine qua non“ (warunek, bez którego nie ma nic, konieczność).
Celem leczenia jest poprawa krążenia krwi żylnej, eliminacja objawów zastojów krwi żylnej i z tego wynikających innych następstw w postaci uszkodzeń skóry i tkanki podskórnej. Oprócz efektu terapeutycznego metoda uciskowa ma także działanie profilaktyczne.
W jaki sposób terapia uciskowa wpływa na przewlekłą niewydolność żylną?
Dzięki zastosowaniu różnych materiałów począwszy elastycznymi aż po sztywne, wyrób kompresyjny wywiera odpowiedni ucisk na kończynę. Terapia uciskowa to bezpośrednie zastosowanie ucisku o zmiennym poziomie, który odpowiada ciśnieniu hydrostatycznemu – na dole jest największy i zmniejsza się wraz z wysokością.
Oddziaływanie ucisku na układ żylny jest następujące:
- zwęża rozciągnięte żyły
- zmniejsza stopień niedomykalności
- eliminuje zmiany patologiczne w krążeniu krwi żylnej
- obniża nadciśnienie żylne
- zwiększa prędkość przepływu
- poprawia wydolność żylną
- zmniejsza lepkość krwi
- redukuje zastój limfy
- zmniejsza powstawanie obrzęków
- zwiększa aktywność fibrynolityczną
- poprawia działanie pompy mięśniowo-zastawkowej
Do leczenia za pomocą ucisku zewnętrznego stosuje się bandaże uciskowe i pończochy uciskowe, ewentualnie uciskowe urządzenia pneumatyczne.
Bandaże uciskowe
Bandaże uciskowe można stosować u wszystkich pacjentów. Bandaże są wskazane zwłaszcza w przypadku pacjentów o nieforemnych, tęższych kończynach, ponieważ lepiej dostosują się do ich kształtu. Stopień ucisku bandaż jest uwarunkowany: rozciągliwością bandażu, zakrzywieniem i obwodem kończyn, zręcznością, techniką bandażowania, liczbą warstw bandażu i aktywnością ruchową.
Pończochy uciskowe
Pończochy uciskowe to kolejny wariant terapii uciskowej. Ich stosowanie jest łatwiejsze, bezproblemowe, oprócz tego nie rzucają się w oczy. Stosowane są w długotrwałym leczeniu po stabilizacji stanu schorzenia układu żylnego. Pończochy zdrowotne produkowane są w trzech typach – podkolanówki, zakolanówki, klasyczne pończochy, oraz w trzech, ewentualnie w czterech klasach ucisku, na które dzielą się zgodnie z uciskiem wywieranym na kończynę w okolicy kostki. Oprócz pończoch uciskowych produkowane są także rajstopy uciskowe – damskie, męskie i ciążowe. Rozmiary pończoch wybiera się na podstawie pomiaru obwodu stałych miejsc na kończynie oraz na podstawie tabeli publikowanych przez poszczególnych producentów.
Obecnie na rynku jest dostępna szeroka oferta pończoch uciskowych produkowanych w różnych kolorach i jakościach. Dla większości pacjentów można wybrać w tej ofercie odpowiednie pończochy zarówno pod względem rozmiaru jak i jakości. Chory cierpiący na przewlekłą niewydolność żylną ma prawo na przepisanie pończoch uciskowych refinansowanych przez ubezpieczalnię, 1 x na pół roku, oprócz tego są one dostępne w sklepach medycznych i aptekach.
Odpowiednia i konsekwentna terapia uciskowa może zapobiec pogłębianiu się objawów przewlekłej niewydolności żylnej i stabilizować schorzenie.
Prof.MUDr.Alena Pospíšilová CSc.